تاریخ:مهر 29, 1399

بیماری جذام چیست ؟ بیماری عفونی ایجاد کننده زخم های پوستی

جذام چیست

بیماری جذام چیست ؟

جذام نوعی بیماری عفونی است که باعث ایجاد زخم های پوستی شدید و بدشکل کننده و آسیب عصبی در بازوها ، پاها و نواحی پوستی اطراف بدن می شود. جذام از دوران باستان وجود داشته است. شیوع این بیماری مردم هر قاره را تحت تأثیر قرار داده است. اما جذام، که به آن بیماری هانسون نیز گفته می شود، آنقدر مسری نیست. تنها در صورت تماس نزدیک و مکرر با قطرات بینی و دهان از طرف فردی که به جذام درمان نشده است، می توانید آن را بگیرید. کودکان بیشتر از بزرگسالان به جذام مبتلا می شوند.

طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی WHO، امروزه حدود 208000 نفر در سراسر جهان به جذام آلوده شده اند كه بیشتر آنها در آفریقا و آسیا هستند. سالانه حدود 100 نفر در ایالات متحده مبتلا به جذام می شوند، عمدتاً در جنوب، کالیفرنیا، هاوایی و برخی از مناطق ایالات متحده.

علائم جذام چیست ؟

جذام در درجه اول پوست و اعصاب خارج مغز و نخاع شما را تحت تأثیر قرار می دهد که به آن اعصاب محیطی می گویند. همچنین ممکن است به چشمان شما و بافت نازک داخلی بینی شما ضربه وارد کند. اصلی ترین علامت جذام، شکل گیری زخم های پوستی، توده ها یا برجستگی هایی است که بعد از چندین هفته یا ماه از بین نمی روند. زخم های پوست کم رنگ است. آسیب عصبی می تواند منجر به موارد زیر شود :

  • از دست دادن احساس در بازوها و پاها
  • ضعف عضلانی

معمولاً حدود 3 تا 5 سال طول می کشد تا علائم پس از تماس با باکتری عامل بیماری جذام ظاهر شوند. برخی از افراد تا 20 سال بعد علائمی پیدا نمی کنند. به مدت زمان تماس با باکتری و بروز علائم، دوره کمون یا نهفتگی گفته می شود. دوره کمون طولانی جذام باعث می شود تعیین زمان و مکان آلودگی فرد به جذام برای پزشکان  بسیار دشوار باشد.

چه عواملی باعث جذام می شوند ؟

جذام در اثر نوعی رشد کند آهسته باکتری به نام مایکوباکتریوم لپرا (M. leprae) ایجاد می شود. پس از دانشمندی که M. leprae را در سال 1873 کشف کرد، جذام به بیماری هانسن نیز معروف است.

دقیقاً مشخص نیست که چگونه جذام منتقل می شود. هنگامی که فرد مبتلا به جذام سرفه یا عطسه می کند، ممکن است قطرات حاوی باکتری M. leprae را که فرد دیگری در آن تنفس می کند، پخش کند. تماس نزدیک فیزیکی با فرد آلوده برای انتقال جذام ضروری است. با تماس گاه به گاه با فرد آلوده شیوع پیدا نمی کند، مانند دست دادن، بغل کردن، یا نشستن کنار آنها در اتوبوس یا پشت میز هنگام غذا.

مادران باردار مبتلا به جذام نمی توانند آن را به نوزادان متولد نشده منتقل کنند. از طریق تماس جنسی نیز منتقل نمی شود.

اشکال جذام

پس از اینکه متوجه شدید بیماری جذام چیست اکنون اشکال آن را بشناسید. جذام با توجه به تعداد و نوع زخم های پوستی فرد تعریف می شود. علائم و معالجه خاص به نوع جذام بستگی دارد. انواع جذام عبارتند از :

  • سل.
    نوع خفیف و کمتر شدید جذام. افراد مبتلا به این نوع فقط یک یا چند لکه پوست صاف و رنگ پریده دارند (جذام paucibacillary). ناحیه آسیب دیده پوست ممکن است به دلیل آسیب عصبی در زیر، بی حس شود. جذام سل نسبت به سایر اشکال کمتر مسری است.
  • لپروماتوز.
    نوع شدیدتر بیماری. برجستگی ها و جوش های پوستی (جذام خفیف)، بی حسی و ضعف عضلانی را به همراه دارد. بینی، کلیه ها و اندام های تولید مثل مردان نیز ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند. مسری تر از جذام سل است.
  • خط مرزی.
    افرادی که به این نوع جذام مبتلا هستند علائمی از هر دو نوع سل و لپروماتوز دارند.

همچنین ممکن است پزشکان از این طبقه بندی ساده استفاده کنند :

  • خفیف تک ضایعه ای (SLPB): یک ضایعه
  • خفیف (PB): دو تا پنج ضایعه
  • چند باسیلی (MB): شش یا بیشتر ضایعه
راه های تشخیص بیماری جذام چیست ؟

اگر زخم پوستی دارید که ممکن است جذام باشد، پزشک نمونه کوچکی از آن را برداشته و برای آزمایش به آزمایشگاه می فرستد. به این عمل بیوپسی پوست می گویند. پزشک شما همچنین ممکن است آزمایش لکه پوستی را انجام دهد. اگر به جذام چند باسیلی مبتلا باشید، هیچ باکتری در نتایج آزمایش وجود ندارد. اگر به جذام خفیف مبتلا باشید، وجود خواهد داشت.

شما ممکن است به آزمایش پوست لپرومین نیاز داشته باشید تا ببینید کدام نوع جذام را دارید. برای این آزمایش، پزشک مقدار کمی از باکتریهای غیرفعال عامل ایجاد جذام را در زیر پوست بازو شما تزریق می کند. آنها 3 روز بعد نقطه ای را که در آن تزریق کرده اید و 28 روز بعد دوباره بررسی می کنند تا ببینند آیا واکنشی دارید یا خیر. اگر واکنش نشان دهید، ممکن است به جذام سل یا خط مرزی مبتلا شوید. افرادی که به جذام مبتلا نیستند و یا به جذام لپروماتوز مبتلا هستند، هیچ واکنشی به این آزمایش نخواهند داشت.

درمان جذام

جذام قابل درمان است. در 2 دهه گذشته، 16 میلیون نفر مبتلا به جذام درمان شده اند. WHO برای همه افراد مبتلا به جذام درمان رایگان انجام می دهد.

درمان به نوع جذام بستگی دارد. برای درمان عفونت از آنتی بیوتیک استفاده می شود. پزشکان درمان طولانی مدت، معمولاً به مدت 6 ماه تا یک سال را توصیه می کنند. اگر به جذام مبتلا شدید، ممکن است نیاز به مصرف آنتی بیوتیک بیشتر داشته باشید. آنتی بیوتیک ها نمی توانند آسیب عصبی ناشی از جذام را درمان کنند.

چند دارو درمانی (MDT) یک درمان رایج برای جذام است که ترکیبی از آنتی بیوتیک ها است. به این معنی که شما دو یا چند دارو مصرف می کنید، اغلب آنتی بیوتیک ها :

  • جذام خفیف (PB) :
    شما دو آنتی بیوتیک مانند داپسون هر روز و ریفامپیسین ماهی یک بار مصرف خواهید کرد.
  • جذام چند باسیلی (MB) :
    شما یک دوز روزانه از آنتی بیوتیک کلوفازیمین علاوه بر داروی روزانه داپسون و ریفامپیسین خواهید داشت. شما به مدت 1-2 سال تحت درمان چند دارو هستید و پس از آن بهبود خواهید یافت.

همچنین ممکن است برای کنترل درد عصب و آسیب های مربوط به جذام از داروهای ضد التهاب استفاده کنید. این می تواند شامل استروئیدها، مانند پردنیزون باشد.

پزشکان بعضی اوقات جذام را با تالیدومید، دارویی قوی که سیستم ایمنی بدن شما را سرکوب می کند، معالجه می کنند. به درمان گره های پوستی جذام کمک می کند. تالیدومید همچنین شناخته شده است که باعث نقایص مادرزادی شدید و تهدید کننده زندگی می شود. اگر باردار هستید یا قصد باردار شدن دارید هرگز آن را مصرف نکنید.

عوارض بیماری جذام چیست

بدون درمان ، جذام می تواند به طور دائمی به پوست، اعصاب، بازوها، پاها و چشم های شما آسیب برساند. عوارض جذام می تواند شامل موارد زیر باشد :

  • نابینایی یا گلوکوم
  • آماس عنبیه
  • ریزش مو
  • ناباروری
  • تغییر شکل صورت (شامل تورم دائمی، برجستگی و توده ها)
  • اختلال نعوظ و ناباروری در مردان
  • نارسایی کلیه
  • ضعف عضلانی که منجر به دستانی مانند پنجه یا عدم توانایی در خم شدن پاها می شود
  • آسیب دائمی به داخل بینی شما، که می تواند منجر به خون دماغ و گرفتگی بینی مزمن شود
  • آسیب دائمی به اعصاب خارج از مغز و نخاع ، از جمله در بازوها، پاها

آسیب عصبی می تواند منجر به از دست دادن خطرناک احساس شود. اگر به عصب مربوط به جذام مبتلا باشید، ممکن است هنگام بریدگی، سوختگی یا آسیب دیدگی دیگر در دست ها یا پاها احساس درد نکنید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *