تاریخ:بهمن 9, 1399

بیماری سلیاک چیست ؟ چیزی بیش از عدم تحمل گلوتن !

بیماری سلیاک چیست

بیماری سلیاک چیست ؟

بیماری سلیاک نوعی اختلال گوارشی است که در اثر واکنش ایمنی غیر طبیعی به گلوتن ایجاد می شود. بیماری سلیاک با عناونین زیر نیز شناخته می شود :

  • بیماری اسپرو
  • بیماری اسپرو غیرگرمسیری
  • آنتروپاتی حساس به گلوتن

گلوتن پروتئینی است که در غذاهای تهیه شده با گندم، جو، چاودار و تریتیکاله وجود دارد. این ماده همچنین در جو دوسر وجود دارد که در کارخانه های فرآوری دانه های دیگر تولید می شود. گلوتن حتی در برخی از داروها، ویتامین ها و رژ لب ها نیز یافت می شود. عدم تحمل گلوتن (حساسیت به گلوتن)، با توانایی بدن در هضم یا تجزیه گلوتن مشخص می شود. برخی از افراد مبتلا، حساسیت ملایمی به گلوتن دارند، در حالی که برخی به بیماری سلیاک مبتلا هستند که یک اختلال خود ایمنی است. با مارس نیوز همراه باشید تا بدانید علائم و درمان بیماری سلیاک چیست …

در بیماری سلیاک، پاسخ ایمنی به گلوتن سمومی ایجاد می کند که پرزها را از بین می برد. پرزها برآمدگی های ریز مانند انگشتی در داخل روده کوچک دارند. وقتی پرزها آسیب ببینند، بدن قادر به جذب مواد مغذی از غذا نیست. این می تواند منجر به سوء تغذیه و سایر عوارض جدی سلامتی از جمله آسیب دائمی روده شود.

براساس موسسه ملی دیابت و بیماری های گوارشی و کلیوی، از هر 141 آمریکایی حدود 1 نفر مبتلا به سلیاک است. افراد مبتلا به بیماری سلیاک باید تمام انواع گلوتن را از رژیم غذایی خود حذف کنند. این شامل بیشتر محصولات نان ، کالاهای پخته شده، آبجو و غذاهایی است که ممکن است از گلوتن به عنوان یک ماده ثابت کننده استفاده شود.

علائم بیماری سلیاک چیست ؟

علائم بیماری سلیاک معمولاً روده ها و دستگاه گوارش را درگیر می کند، اما می توانند سایر قسمت های بدن را نیز تحت تأثیر قرار دهند. کودکان و بزرگسالان تمایل دارند که علائم مختلفی داشته باشند.

علائم بیماری سلیاک در کودکان

کودکان مبتلا به سلیاک می توانند احساس خستگی و تحریک پذیری کنند. همچنین ممکن است کوچکتر از حد نرمال بوده و بلوغ آنها به تأخیر بیفتد. سایر علائم شایع عبارتند از :

  • کاهش وزن
  • استفراغ
  • نفخ شکم
  • درد شکم
  • اسهال مداوم یا یبوست
  • مدفوع کم رنگ، چرب و بوی بد

علائم بیماری سلیاک در بزرگسالان

بزرگسالان مبتلا به بیماری سلیاک ممکن است علائم هضم را تجربه کنند. با این حال، در بیشتر موارد، علائم سایر مناطق بدن را نیز تحت تأثیر قرار می دهد. این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد :

  • نارسایی کمبود آهن
  • درد و سفتی مفصل
  • استخوان های ضعیف و شکننده
  • خستگی
  • تشنج
  • اختلالات پوستی
  • بی حسی و سوزن سوزن شدن دست و پا
  • تغییر رنگ دندان یا از بین رفتن مینای دندان
  • زخم های کمرنگ داخل دهان
  • دوره های قاعدگی نامنظم
  • ناباروری و سقط جنین

درماتیت هرپتیفورمیس (DH) یکی دیگر از علائم رایج بیماری سلیاک است. بثورات پوستی با خارش شدید است که از برجستگی و تاول تشکیل شده است. ممکن است در آرنج، باسن و زانو ایجاد شود. DH تقریباً 15 تا 25 درصد از افراد مبتلا به بیماری سلیاک را تحت تأثیر قرار می دهد. کسانی که DH تجربه می کنند معمولاً علائم هضم ندارند.

مهم است که توجه داشته باشید علائم بسته به عوامل مختلف از فردی به فرد دیگر متفاوت است، از جمله :

  • مدت زمانی که کسی به عنوان شیرخوار از شیر مادر تغذیه می کند
  • سنی که کسی شروع به خوردن گلوتن کرده است
  • مقدار گلوتنی که کسی می خورد
  • شدت آسیب روده

برخی از افراد مبتلا به بیماری سلیاک هیچ علائمی ندارند. با این حال، آنها هنوز هم ممکن است در نتیجه بیماری خود دچار عوارض طولانی مدت شوند. وقتی تشخیص و درمان به تأخیر بیفتد ، احتمال بروز عوارض بیشتر است.

چه کسانی در معرض خطر بیماری سلیاک قرار دارند؟

بیماری سلیاک در خانواده ها وجود دارد. به گفته مرکز پزشکی دانشگاه شیکاگو، افراد 1 به 22 احتمال ابتلا به بیماری سلیاک را دارند اگر والدین یا خواهر و برادر آنها این بیماری را داشته باشند.

افرادی که بیماری های خودایمنی دیگری دارند و برخی از اختلالات ژنتیکی را نیز دارند، بیشتر به بیماری سلیاک مبتلا هستند. برخی از شرایط مرتبط با بیماری سلیاک عبارتند از :

  • لوپوس
  • روماتیسم مفصلی
  • دیابت نوع 1
  • بیماری تیروئید
  • بیماری خود ایمنی کبد
  • بیماری آدیسون
  • سندرم شوگرن
  • سندرم داون
  • سندرم ترنر
  • عدم تحمل لاکتوز
  • سرطان روده
  • لنفوم روده
راه های تشخیص بیماری سلیاک چیست ؟

تشخیص با معاینه بدنی و سابقه پزشکی آغاز می شود. پزشکان همچنین آزمایش های مختلفی را برای کمک به تأیید تشخیص انجام می دهند. افراد مبتلا به بیماری سلیاک غالباً دارای سطح بالایی از آنتی بادی های ضد آنندومیزیوم (EMA) و ترانس گلوتامیناز ضد بافت (tTGA) هستند. این موارد را می توان با آزمایش خون تشخیص داد. اگر آزمایشات زمانی که گلوتن هنوز در رژیم غذایی است انجام شود، بسیار مطمئن هستند. آزمایش های معمول خون شامل موارد زیر است :

  • شمارش کامل خون (CBC)
  • آزمایشات عملکرد کبد
  • تست کلسترول
  • آزمون سطح آلکالن فسفاتاز
  • تست آلبومین سرم

در افراد مبتلا به DH ، نمونه برداری از پوست همچنین می تواند به پزشکان در تشخیص بیماری سلیاک کمک کند. در طی بیوپسی پوست، پزشک تکه های ریزی از بافت پوست را برای بررسی با میکروسکوپ بر می دارد. اگر نمونه برداری از پوست و نتایج آزمایش خون نشان دهنده بیماری سلیاک باشد، ممکن است بیوپسی داخلی لازم نباشد.

در مواردی که آزمایش خون یا بیوپسی پوست نتیجه ای ندارد، برای آزمایش بیماری سلیاک می توان از آندوسکوپی فوقانی استفاده کرد. در طی آندوسکوپی فوقانی، یک لوله نازک به نام آندوسکوپ از طریق دهان ریز شده و به داخل روده های کوچک فرو می رود. یک دوربین کوچک متصل به آندوسکوپ به پزشک اجازه می دهد تا روده ها را معاینه کرده و آسیب پرزها را بررسی کند. پزشک همچنین می تواند بیوپسی روده را انجام دهد، که شامل برداشتن یک نمونه بافت از روده برای تجزیه و تحلیل است.

درمان بیماری سلیاک چیست ؟

تنها راه درمان بیماری سلیاک حذف دائمی گلوتن از رژیم غذایی است. این اجازه می دهد تا پرزهای روده بهبود یافته و شروع به جذب مناسب مواد مغذی کند. پزشک به شما یاد می دهد که چگونه از گلوتن اجتناب کنید در حالی که رژیم غذایی مغذی و سالمی دارید. آنها همچنین به شما راهنمایی می کنند که چگونه برچسب مواد غذایی و محصولات را بخوانید بنابراین می توانید مواد تشکیل دهنده حاوی گلوتن را شناسایی کنید.

علائم می توانند ظرف چند روز پس از حذف گلوتن از رژیم غذایی بهبود یابند. با این حال، تا زمانی که تشخیص داده نشود، نباید از خوردن گلوتن دست بکشید. حذف زود هنگام گلوتن ممکن است در نتایج آزمایش تداخل ایجاد کرده و منجر به تشخیص نادرست شود.

اقدامات احتیاطی غذایی برای افراد مبتلا به بیماری سلیاک

حفظ رژیم بدون گلوتن کار ساده ای نیست. خوشبختانه اکنون بسیاری از شرکت ها در حال تولید محصولات بدون گلوتن هستند که می توان آنها را در فروشگاه های مختلف مواد غذایی و فروشگاه های ویژه یافت. روی برچسب های این محصولات نوشته شده است “gluten-free”.

اگر به بیماری سلیاک مبتلا هستید، مهم است که بدانید کدام غذاها بی خطر هستند. در اینجا یک سری دستورالعمل های غذایی وجود دارد که می تواند به شما کمک کند چه چیزی را بخورید و از چه چیزی اجتناب کنید.

از مواد زیر اجتناب کنید :

  • گندم
  • کندروس (گندم آلمانی)
  • چاودار
  • جو
  • تریتیکال (گیاهی که از پیوند گندم و زیره به وجود آمده است)
  • بلغور
  • دوروم (نوعی گندم سخت و زبر که از آرد آن ماکارونی می سازند)
  • حریره (خوراکی که از آرد گندم یا سیب زمینی یا ذرت یا غیره درست می شود)
  • آرد گندم سبوس دار
  • آرد سمولینا

از مواد زیر اجتناب کنید، مگر اینکه برچسب “gluten-free” داشته باشد :

  • آبجو
  • نان
  • کیک و پای
  • آب نبات
  • غلات
  • کلوچه ها
  • ترقه
  • نان برشته
  • عصاره گوشت
  • گوشت تقلیدی یا غذاهای دریایی
  • جو دوسر
  • ماکارونی
  • کالباس، سوسیس و هات داگ
  • سس سالاد
  • سس (شامل سس سویا)
  • سوپ

می توانید این دانه ها و نشاسته های بدون گلوتن را بخورید :

  • گندم سیاه
  • ذرت
  • گل همیشه بهار
  • پیکان‌ریشه (نوعی نشاسته)
  • ارد ذرت
  • آرد ساخته شده از برنج، سویا، ذرت، سیب زمینی یا لوبیا
  • تورتیلا ذرت خالص
  • کینوا
  • برنج
  • تاپیوکا (نشاسته کاساو یا مانیوک)

غذاهای سالم و فاقد گلوتن عبارتند از :

  • گوشت، ماهی و مرغ های تازه ای که نان، روکش یا مرینت نشده اند
  • میوه
  • بیشتر محصولات لبنی
  • سبزیجات نشاسته ای مانند نخود فرنگی، سیب زمینی، از جمله سیب زمینی شیرین و ذرت
  • برنج، لوبیا، و عدس
  • سبزیجات

علائم شما باید طی چند روز تا چند هفته پس از انجام این تغییرات غذایی بهبود یابد. در کودکان، روده معمولاً طی سه تا شش ماه بهبود می یابد. بهبود روده ممکن است در بزرگسالان چندین سال طول بکشد. وقتی روده کاملاً بهبود یافت، بدن قادر به جذب صحیح مواد مغذی خواهد بود.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *